میرسلیم: امام(ره) از مردم می‌خواستند ۱۲فروردین هرسال را «عید» بگیرند/با احتساب آراء خارج از کشور، ۹۹٫۲ درصد به جمهوری اسلامی آری گفتند/«دولت بازرگان» مدافع نظریه «جمهورى دموکراتیک اسلامى» بود

۱۳۹۶-۰۱-۱۲ ۰ نظر

مهندس «مصطفی میرسلیم» عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفتگوی تفصیلی با «خبرگزاری مهر» به مناسبت ۱۲ فروردین روز جمهوری اسلامی به بررسی آغازین روزهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی و اختلاف نظرات موجود در آن زمان در خصوص ساختار نظام سیاسی پرداخت.

متن کامل گفتگو با وزیر اسبق ارشاد به شرح زیر است:

* شما از بدو پیروزی انقلاب در جریان سازماندهی نظام پس از دوران ستمشاهی بودید و فعالیت می‌کردید. لطفا بفرمایید اندیشه همه پرسی اول درباره اساس جمهوری اسلامی چگونه شکل گرفت؟

مرحوم امام در آغاز دهه فجر ١٣۵٧ دولت موقت را تعیین فرمود و از مهندس بازرگان به عنوان نخست وزیر خواست قول او را درباره همه پرسی برای اساس نظام برپا شده با انقلاب اسلامی به اجرا گذارد.

* آیا با اقتداری که امام داشت به عنوان رهبر انقلاب نیازی به برگزاری همه پرسی وجود داشت؟

امام بنیان گذار انقلاب اسلامی و رهبر بلامنازع انقلاب بود و اقتدار او مقبولیت عام داشت و شاید بر مبنای همان اقتدار که موجب تشکیل دولت موقت شد، امام می توانست نوع نظام را نیز تعیین کند. ولی امام اعتقاد داشت که همان طور که پیروزی انقلاب با مشارکت جانانه مردم حاصل شده بود تعیین سرنوشت نظام نیز باید با مشارکت مردم انجام گیرد تا در باره شالوده نظام و مقبولیت عمومی آن بعدها هیچ گونه ابهامی باقی نماند؛ لذا دولت را موقت نامید و تعیین تکلیف سرنوشت نظام را به آراء عمومی موکول کرد و از دولت موقت خواست که همه پرسی تعیین نوع نظام را برگزار کند.

البته دولت بختیار پس از تعیین دولت موقت یک هفته بیشتر دوام نیاورد و عملاً تمام امور اجرایی در اختیار دولت موقت قرارگرفت که مشروعیت خود را از امام گرفته بود و مردم نیز با راهپیمایی عظیم خود بر آن انتخاب صحه گذاشتند.

* سازماندهی همه پرسی چگونه انجام گرفت؟

با توجه به اهمیتی که همه پرسی نوع نظام داشت، شورای انقلاب قانون آن را تدوین و تصویب کرد. ایجاد تشکیلات برای برگزاری همه پرسی باید در وزارت کشور انجام می گرفت ولی وزارت کشور از لحاظ ستادی رمق لازم را نداشت زیرا تمام استانداران و فرمانداران و بخشداران دوران طاغوت فراری یا معزول بودند و تعیین همه آن مسئولان ستادی با استفاده از عناصر وفادار به انقلاب در کوتاه مدت میسر نبود.

خوشبختانه مرحوم شهید بهشتى با تفکر تشکیلاتى منظم و دقیقى که داشت بلافاصله پس از پیروزى انقلاب با همکارى مرحوم شهید باهنر و مرحوم موسوى اردبیلى و مرحوم هاشمى رفسنجانى و حضرت آیت الله خامنه اى ، حزب جمهورى اسلامى را تأسیس کرد و خود به عنوان دبیرکل حزب، سررشته امور سیاسى را به دست گرفت و با توجه به محدودیت هایى که قهرا بر سر راه دولت موقت وجود داشت، مقرر شد حزب با تمام توان براى برگزارى دقیق و درست همه پرسى نظام، با دولت همکارى کند. معاونت تبلیغات حزب مأموریت یافت چنان امر مهمى را به سرانجام مطلوب برساند و این جانب که در آن زمان زیر نظر حضرت آیت الله خامنه اى در معاونت تبلیغات مشغول بودم، متصدى آن همکارى شدم و بدان منظور اتاقى را در حزب با ۱۰ خط تلفن اختصاص دادیم و براى اجراى قانون همه پرسى به کمک وزارت کشور شتافتیم. البته باید اضافه کنم که نظارت بر همه پرسى نیز به مدرسه شهید مطهرى که آن روز موسوم به مدرسه سپهسالار و زیر نظر آیت الله امامى کاشانى بود واگذار شد و آن نظارت نیز با هماهنگى کامل با فعالیت هاى ستادى حزب انجام گرفت.

*آیا درمورد موضوع همه پرسى اتفاق نظر وجود داشت؟

خیر؛ عده اى اعتقاد به جمهورى داشتند، برخى مدعى جمهورى خلق بودند و دولت موقت نیز از جمهورى دموکراتیک اسلامى دفاع مى کرد اما امام خمینی(ره) نظر به جمهورى اسلامى داشت. ما هم که اصلا حزب جمهورى اسلامى بودیم. البته جمهورى دموکراتیک و جمهورى دموکراتیک خلق و…. نیز طرفدارانى داشت. مرحوم امام در سخنرانى خود مردم را آزاد گذاشتند و فرمودند «من به جمهورى اسلامی رأى مى دهم نه یک کلمه بیشتر و نه کمتر». غیر از حزب بزرگوارانى همچون شهید مطهرى مدافع جمهورى اسلامى بودند و جمهورى دموکرتیک اسلامى را لغو مى دانستند. بر همین مبنا تکلیف سؤال همه پرسى که باید پاسخ آرى یا نه داشته باشد روشن شد و وزارت کشور برگه هاى همه پرسى را با هدایت شوراى انقلاب به صورت آرى با رنگ سبز به جمهورى اسلامى و نه با رنگ قرمز چاپ و آماده کرد تا توزیع شود.

*پس بقیه نظریات چه شد؟

در کل معلوم بود که نظر غالب همان جمهورى اسلامى است و این را مردم به دفعات مختلف در تظاهراتى که منجر به پیروزى انقلاب اسلامى شده بود ابراز داشته بودند ولى براى آن که اعتبار بقیه نظریات هم مشخص شود مقرر شد که در پشت برگه «نه»، مخالفان جمهورى اسلامى آزادانه نظر خود را بنویسند.

*با توجه به امکانات آگاهى رسانى در آن زمان، مردم بویژه در نقاط دوردست کشور چگونه از موضوع همه پرسى و نحوه مشارکت مطلع شدند؟

در آن زمان با پیروزى انقلاب، همه متوجه اهمیت تعیین سرنوشت نوع نظام شده بودند ولى آشنایى با فرآیند همه پرسى به طور کامل و جامع وجود نداشت. این کار نیازمند تبلیغات سیاسى بود و این کار را حزب جمهورى اسلامى به عهده گرفت و با اعزام مبلغ و چاپ و توزیع آگهى دیوارى بخوبى از پس آن وظیفه برآمد و اشتیاق لازم به طور طبیعى در مردم براى مشارکت گسترده شکل گرفت.

*آیا عملا در اجرا مشکلى پیش نیامد؟

از نظر سازماندهى، گردهم آمدن معتمدان در حوزه هاى رأى گیرى و تعیین مسئولان پاى صندقهای اخذ رأى و تعیین ناظران و توزیع برگه ها، کارها بخوبى پیشرفت ولى با توجه به استقبال پرشور مردم و عدم امکان رساندن صندوق هاى سیار به نقاط دوردست، کار اخذ رأى در روز دهم فروردین ناقص ماند و به دستور امام اخذ رأى ناگزیر ٢۴ ساعت تمدید شد و همه پرسى در شامگاه یازدهم فروردین ماه ١٣۵٨ خاتمه یافت و همان شب شمارش نتایج آغاز شد.

*نتایج چه موقع و چگونه اعلام شد؟

با توجه به شمارش بلافاصله پس از خاتمه همه پرسى و این که رأى غالب «آرى» بود شمارش کل آراء مأخوذه و تعداد برگه هاى سبز به سرعت انجام گرفت و نتیجه روز ١٢ فروردین اعلام شد. از کل واجدین شرائط  به تعداد٢٠،٨۵٧،٣٩١ نفر، تعداد ٢٠،۴۴٠،١٠٨ نفر یعنى ٩٨٪‏ در همه پرسى شرکت کردند و٢٠،١۴٧،٨۵۵ نفر یعنى بیش از ٩٩٪‏ به جمهورى اسلام آرى گفتند. نتیجه تکمیلى که دربرگیرنده آراء خارج از کشور و اقلیت اندکى که به جمهورى اسلامى نه و به گزینه هاى دیگر آرى گفته بودند بعدا اعلام شد.

*آیا ناظران بین المللى مستقل هم مترصد جریان همه پرسى بودند؟

در مورد اساس همه پرسى جمهورى اسلامى، چون همه موافق همه پرسى بودند و مدعى شکایت وجود نداشت، درخواست حضور ناظر بین المللى موضوعیت پیدا نمى کرد و بعد از همه پرسى نیز شکایتى مطرح نشد و لذا مرحوم امام ضمن تبریک در پیامى خطاب به ملت ایران روز ١٢ فروردین را روز فتح و ظفر ملت و روز جمهورى اسلامى اعلام کردند و از مردم خواستند که این روز را بزرگ را عید بگیرند و زنده نگهدارند.

PrintFriendly and PDF

بدون نظر تا کنون

مکالمات را مشاهده کنید

بدون نظر!

شما بایدوارد شوید برای ارسال یک نظر.

اطلاعات شما امن خواهد بود!آدرس پست الکترونیکی شما منتشر نخواهد شد. همچنین دیگر داده ها با سوم شخص به اشتراک گذاشته نمی شود.